ابوعبداللَّه حسین ابن خالویه

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 4 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(وف 370 ق)، نحوى، لغوى، ادیب و شاعر امامى. اصلش از همدان بود. در 314 ق وارد بغداد شد و در محضر بزرگان علم و ادب حضور یافت. قرآن را از ابن‏مجاهد، نحو و ادب را از ابن‏دُرَید و ابن انبارى و نِفْطویه، و لغت را از ابوعمر زاهد آموخت و از محمد بن مخلد عطار حدیث شنید. پس از آن ساكن حلب و ادب‏آموز فرزندان سیف‏الدوله حمدانى شد. ابن‏عدى معروف به ابن‏قطان، ابن‏غلبون، معافى بن زكریا و حسین بن سلیمان انطاكى از شاگردان وى بودند. او با متنبى در محضر سیف‏الدوله مباحثات بسیار داشته است. زجاجى نحوى و ابوعلى فارسى معاصر او بودند. وى در حلب وفات یافت. از آثارش: «الآل»؛ «الاشتقاق»؛ «شرح مقصورة ابن‏درید»؛ «اعراب ثلاثین سورة من القرآن العزیز»؛ «لیس»، در ادب؛ «الجمل»، در نحو؛ «شرح المقصور والممدود»؛ «الاسماء الاسد»؛ «الفصیح»؛ «شرح قصیده‏ى نفطویّه».